31.05.2020

Свободная Платформа

Կորոնավիրուսի բարոյափիլիսոփայական դիտանկյունը

Звезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активна
 

Կորոնավիրուսի համավարակը ողջ աշխարհին ստիպեց միավորվել դրա մեկուսացման ձեւերի եւ գրիպի այդ նոր ու նենգ տեսակի դեմ պայքարի ուղիների փնտրտուքներում: Համավարակը բացահայտեց մարդկության կենսագործունեության բարոյական-փիլիսոփայական դիտանկյունները: Հանկարծ պարզվեց, որ այդ վարակի դեմ բոլորը հավասար են` անկախ նրանց սոցիալական դիրքից, զբաղեցրած պաշտոնից եւ այլ տվյալներից: Աշխարհում ավելի քան մեկ միլիարդ մարդ այժմ կարանտինի մեջ է, որը մասնագետների կարծիքով` բուժման հաջող ելքի առայժմ միակ արդյունավետ միջոցն է: Հիվանդությունը հավասարապես առնչվում է բոլորին եւ առաջին պլան է մղում մարդու ոչ թե նյութական ապահովվածության կողմը, այլ բարոյականը` այն գործոնը, թե ինչպես է մարդը վերաբերվում մարտահրավերին, ինչպես է մասնակցում, օգնում (կամ` չի օգնում) աղետի դեմ ընդհանուր պայքարին:

Շատերը հասկացան, թե որն է մեզ համար առաջնայինը: Հիվանդանոցներում բժիշկների շուրջօրյա անդուլ աշխատանքը, որը նրանց համար մահացու ռիսկեր է պարունակում, հանուն այլոց կյանքերի փրկության: Արտակարգ դրության դժվար հերթափոխում կանգնած եւ կարեւոր առաքելություն իրականացնող ոստիկանները, փրկարարները, կենսագործունեության ապահովման ոլորտների աշխատողները` բոլոր նրանք, ովքեր նույնպես` անտեսելով վտանգը, ձեռք են մեկնում օգնության կարիք ունեցողներին: Առաջնայինը նաեւ այն է, որ հասարակության անդամները` լինեն գործարարներ, մարզիկներ, արվեստի գործիչներ, թե շարքային քաղաքացիներ, իրենց նվիրատվություններով, ինչով կարող են` աջակցում են գիտությանն ու բժշկությանը` գտնելու չարիքը չեզոքացնելու ամենաարդյունավետ միջոցը: Փառք ու պատիվ նրանց: Դա հրաշալի դաս է բոլորիս համար, համայն մարդկության համար:

Համաշխարհային աղետը որոշ սրբագրումներ է մտցրել մեր կյանքում: Այսօր կենսագործունեության տնտեսական սեգմենտը երկրորդական պլան է անցել, չնայած բոլորը հասկանում են, որ նման դաժան փորձությունից հետո դժվար է լինելու վերականգնել արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, կարգավորել բոլոր այն հանգույցները, որոնցով փոխկապակցված է տնտեսական ամբողջ համակարգն իր ներսում եւ դրանից դուրս: Բայց այժմ կարեւորը դա չէ: Կարեւորը տոկալն ու ողջ մնալն է:

Ցավոք, «COVID-19»-ը չշրջանցեց Հայաստանը: Եվ այստեղ պարզորոշ երեւացին գործող իշխանությունների, ինչպես ասում են, պերճանքն ու թշվառությունը: Կառավարության կազմի անփորձությունը, որի մասին շատ էր խոսվում, սկզբնական շրջանում իրեն զգալ տվեց: Նույնիսկ եղավ մի պահ, երբ ՀՀ կառավարությունը կամ չէր գիտակցում նոր վիրուսի ամբողջ վտանգավորությունը, կամ ուղղակի խուսափում էր հասարակության մեջ խուճապային տրամադրություններ սերմանելու վտանգից: Ամեն դեպքում համակարգված, պրոֆեսիոնալ եւ գործուն քայլերի ձեռնարկումն ուշանում էր: Եվ միայն այն բանից հետո, երբ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) մարտի 11-ին կորոնավիրուսը հայտարարեց պանդեմիա (համավարակ), իշխանությունները սկսեցին համարժեք գնահատել իրավիճակը եւ ձեռնամուխ եղան անվտանգային միջոցառումների ներդրմանը: Ձեւավորվեց պայքարի որոշակի օրակարգ, մտցվեց արտակարգ դրություն եւ համապատասխան հայեցակարգ մշակվեց տանուլ տրված ժամանակն ինչ-որ կերպ փոխհատուցելու համար:

Իհարկե, մահացու պանդեմիայի դեմ պայքարը սոսկ առողջապահության ոլորտի կամ նույնիսկ կառավարության գործը չէ: Որեւէ կառույց միայնակ ոչինչ չի կարող անել, եթե պայքարին չլծվի ողջ հասարակությունը եւ, առանձին վերցրած, ամեն մի քաղաքացի, որոնց ամենաառաջին պարտականությունն արտակարգ դրության պահանջների, մասնավորապես` պարետային ծառայության հրահանգների անթերի կատարումն է: «Ֆորս մաժորային» իրադրությունում արագ կողմնորոշվելն ու ճիշտ որոշումներ կայացնելը հեշտ գործ չէ: Ճիշտ է ասված, որ չի սխալվում նա, ով ոչինչ չի անում, ուղղակի սխալներից պետք է սովորել` հետագայում դրանք չկրկնելու համար: Սխալներն, անշուշտ, նվազագույնը կլինեն, եթե բոլորս համախմբվենք իբրեւ մի կուռ ամբողջություն` մոռանալով մանրուքներն ու վիրավորանքները, որովհետեւ միայն այդպես կարելի է հաղթել:

Խնդրի առնչությամբ շատ դիպուկ է նկատել աշխարհահռչակ երգչուհի Մադոնան. «COVID-19-ին չի մտահոգում, թե որքան ունեւոր ես դու, որքան հռչակավոր, որքան ծիծաղելի կամ խելացի, թե որտեղ ես ապրում դու, քանի տարեկան ես, ինչպիսի պատմություններ կարող ես պատմել: Նա մեծ հավասարար է, եւ դա է նրան դարձնում այդպես ահարկու եւ այդպես մեծ: Սարսափելի է, որ նա մեզ շատ կողմերով հավասարեցրել է: Եթե նավն ընկղմվի, բոլորս կխեղդվենք նրա հետ մեկտեղ»,- ասել է երգչուհին:

Իրավիճակի բարոյափիլիսոփայական բանաձեւն ավելի տարողունակ դժվար է ձեւակերպել:

 

Կարապետ Կալենչյան

Армянский центр стратегических и национальных исследований (АЦСНИ)

РА, Ереван 0033, ул. Ерзнкяна 75

Тел.:

+374 10 528780 / 274818

Эл. почта:

info@acnis.am

Вебсайт:

www.acnis.am

 

Мнения авторов публикаций не всегда совпадают с позицией АЦСНИ.

При перепечатке ссылка на онлайн-журнал «ACNIS ReView: Взгляд из Еревана» обязательна.