Չորեքշաբթի, Հունիսի 03, 2020

Շաբաթվա անցուդարձ

11-18 ապրիլի

անգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղ
 

Շաբաթվա անցուդարձը` մեկնաբանությամբ

 

Անցած շաբաթավերջից սկսած` սոցցանցերի հայկական հատվածը բուռն կերպով քննարկում էր ԱԺ փոխնախագահ Լենա Նազարյանի ֆեյսբուքյան գրառումը, թե 500 հազար դրամ աշխատավարձը նախարարի համար քիչ է: Թե´ այս հայտարարությունը, թե´ դրա շուրջ խորհրդարանի փոխխոսնակի դիտարկումները քննադատությունների ալիք էին բարձրացրել` այդ թվում գործող իշխանությունների կողմնակիցների շրջանում: Բոլոր կողմերից հնչած սթափ կշտամբանքներին ի պատասխան` մեկնաբանությունների մեջ Նազարյանը գրել է. «Ուզում եք` նախարարը, փոխնախարարը, պատգամավորները նվիրյալներ լինեն, մոռանան ընտանիք, վարկ, խնդիրներ ու ամիսներով, տարիներով չարքաշ աշխատեն»: Նրա կարծիքով` դա մարդկանց մտավոր եւ ֆիզիկական ջանքերի շահագործում է` «հաշվի առնելով, թե ինչ գերծանրաբեռնված գրաֆիկով են աշխատում»:

Գրառումը գրավել էր նաեւ ԱԺ իմքայլական պատգամավոր Արման Եղոյանի ուշադրությունը: Նա եւս իր վրդովմունքն էր արտահայտել, թե ինչպես կարելի էր նման բան գրել:

…Բարձրաստիճան պաշտոնյաների աշխատանքի վարձատրության եւ, հատկապես, պարգեւավճարների ու ինքնապարգեւատրումների թեման վերջին մեկուկես տարվա ընթացքում ամենաշատն արծարծվածներից է: Հանրության մեծամասնությունը, ինչպես նաեւ ընդդիմադիր շրջանակները հակված են այն տեսակետին, որ պաշտոնատար անձինք իրենց ամսական աշխատավարձերին զուգահեռ, որոնք բավական բարձր են, տարվա կտրվածքով 6-8 անգամ, երբեմն էլ ավելի հաճախակի, ստանում են մեծաքանակ չհիմնավորված պարգեւավճարներ, ինչը սոցիալական անարդարության ցայտուն արտահայտություն է: Մարդիկ համարում են, որ արդարացի կլիներ` չինովնիկներին տրվող հավելավճարների ու պարգեւավճարների «առյուծի բաժինը» ուղղել խոցելի խմբերի, օրինակ` թոշակառուների եւ նպաստառուների հիմնադրամներին: 

Օրերս անդրադառնալով այդ խնդրին, Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ 2019 թվականին բարձրաստիճան պաշտոնյաների պարգեւավճարները կազմել են մեկ միլիարդ դրամ: Եվ կենսաթոշակառուների մեջ այն հավասար բաշխելու դեպքում հավելումը, վարչապետի հաշվարկով, կկազմեր ընդամենը 168 դրամ: Ընդդիմախոսները, սակայն, իրենց «թվաբանությունն» ունեն: Նրանց պնդմամբ` վարչապետի նշած մեկ միլիարդ դրամը առնվազն 25 անգամ նվազեցված թիվ է, քանի որ պաշտոնյաների պարգեւավճարային հատկացումներն անցած տարի եղել են ավելի քան 25 միլիարդ դրամ: Այնուհետեւ Կառավարությունից պարզաբանեցին, թե Նիկոլ Փաշինյանը նկատի է ունեցել զուտ բարձրաստիճան պաշտոնյաների պարգեւավճարները, այսինքն` նախարարների, մյուս գերատեսչությունների ղեկավարների, մարզպետների եւ այլն: Նման բացատրությունը համոզիչ չէր եւ չբավարարեց ընդդիմախոսներին: Նրանց կարծիքով` վարչապետը թվերի ու փաստերի հետ հաճախ է մանիպուլյացիաներ անում: 

Ամեն դեպքում աշխատավարձերի ու պարգեւավճարների խնդիրը բավականաչափ չարչրկված է, եւ Լենա Նազարյանի գրառումը կրակի վրա յուղ լցնելու պես մի բան էր: Մանավանդ` նրա այն արտահայտությունը, թե ինչու պիտի ԱԺ պատգամավորները, նախարարները եւ փոխնախարարները իրենց անձնական խնդիրները մոռացած` տարիներով «չարքաշ աշխատեն», հո նրանք նվիրյալնե՞ր չեն: Դե, իհարկե, նվիրյալներ չեն` ժողովուրդը դա տեսնում եւ շատ է զղջում իր պարտաճանաչ մոլորության համար: Այդ պաշտոնյաների մեծամասնությունը նույնիսկ իր տեղում չէ, էլ ուր մնաց նվիրյալ լինել: Հենց ինքը` տիկին Նազարյանը, մինչեւ Նիկոլ Փաշինյանի փոքրիկ թիմի կազմում «քայլելը» եւ իր այդ «չարքաշ աշխատանքի» դիմաց, իբրեւ փոխհատուցում, Ազգային ժողովի փոխնախագահ նշանակվելը, հասարակական հատվածում զբաղվում էր մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ: Այժմ նա, կարծես թե, փորձում է հասարակական հիմունքներով պաշտպանել բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ձեռքի հետ էլ` սեփական իրավունքները: 

Լենա Նազարյանի պաշտոնեական աշխատավարձը առանց պարգեւավճարների, որոնք տրվում են ամենամսյա պարբերականությամբ, կազմում է 925 հազար 960 դրամ: Շատ օգտատերեր իրավացիորեն հակադարձում են ԱԺ փոխնախագահին` հիշեցնելով իրենց կյանքը վտանգի ենթարկող սահմանապահ-պայմանագրայիններին, ԱԻՆ-ի փրկարարներին, ովքեր 150-200 հազար դրամ են ստանում, 80-100 հազար դրամով սերունդներ կրթող ուսուցիչներին ու ամռան շոգին 4-5 հազար դրամ օրավարձով աշխատող հացթուխներին, շինարարությունում 12 ժամ ամռան արեւի տակ տքնող բանվորներին, արեւածագից-մայրամուտ քամու, անձրեւի եւ տապի հետ կռիվս տվող հողի մշակներին, որոնց վաստակը հազիվ է բավականացնում իրենց ընտանիքների օրվա հացի համար: Սրանք այն մարդիկ են, որոնք իսկապե´ս չարքաշ աշխատում են, իսկապե´ս նվիրյալներ են, եւ որոնց իրավունքները մի ժամանակ խորհրդարանի ներկայիս փոխխոսնակը պաշտպանում էր, չնայած խիստ կասկածելի է: 

Պարգեւավճարների թեմային մենք ավելի վաղ անդրադարձել էինք` ընդգծելով, որ այդ խնդիրն օրենսդրորեն կարգավորված է, եւ պետք չէ «հեծանիվ հայտնագործել»: Օրենքով սահմանված են աշխատողներին ֆինանսապես խրախուսելու պայմանները, պարգեւավճարների հաշվարկման կարգը, դրանց բաշխման պարբերականությունը եւ այլն: Ցավոք, օրենքի պահանջները հաճախ չեն պահպանվում, իսկ օրենքով հաստատ մեկամսյա կամ երկամսյա պարբերականությամբ պարգեւատրումների նորմ չի նախատեսված: Եվ ամենակարեւորը` պետք է հստակորեն զանազանել պարգեւավճարը նպաստից: Առաջինը տրվում է միայն տվյալ ոլորտում կամ արտադրության կոնկրետ ճյուղում անառարկելի առաջընթաց ապահոված աշխատողներին, մասնագետներին ու ղեկավարներին, երկրորդը` տարբեր պատճառներով կարիքի մեջ հայտնված անձանց:

Բայց գանք Լենա Նազարյանին, փորձենք հասկանալ նրա տեսլականը ձեւավորող ներքին մղումները: «Լենա Նազարյանը թոփ մենեջեր չէ, հանճար չէ: Նա այն մարդն է, որը ձեզ հրապարակում հավաքեց իրենց միտինգին։ Դրա համար նա պիտի 1,5 մլն դրամ աշխատավարձ ստանա, որովհետեւ դուք 100 հազարով գնացել էիք իրենց միտինգին։ Դա է Լենա Նազարյանի առավելությունը ձեզանից»,- սա ՎԵՏՕ շարժման ղեկավար Նարեկ Մալյանի կարծիքն է։ Ուշագրավ է Նազարյանի ֆեյսբուքյան երկխոսությունը մի ուսուցչի հետ, ում հետաքրքրում էր, թե ինչու պարգեւավճարները պիտի վերաբերեն միայն նախարարին, պատգամավորին եւ այդ շրջանակի աշխատողներին, որոնք առանց այդ էլ բարեկեցիկ կյանքով են ապրում: Ի պատասխան` Նազարյանը մանկավարժին հիշեցնում է, որ ուսուցիչների աշխատավարձը 10 տոկոսով բարձրացել է: Ասել է թե` «երախտամոռ մի եղեք, գոհացեք ձեզ բաժին հասածով»: Մանկավարժը ստիպված էր հակադարձել, որ 10 տոկոս հավելումով հանդերձ` իր աշխատավարձը 90 հազար դրամ է. «Կխնդրեմ նժարին դնել 90.000 ը եւ 900.000-ը, հարաբերակցությունը ճի՞շտ է արդյոք»,- հարցնում է մանկավարժը եւ մնում անպատասխան:

Այնպես չէ, որ ԱԺ փոխխոսնակը պատասխան չունի: Իրեն հանդիմանողի համար նա պատասխանը միշտ ունի. «Դու պատկերացնո՞ւմ ես ամեն օր փաստաթուղթ ստորագրող մարդու պատասխանատվությունը, նրան կարող են դատել սխալի համար»,- մի առիթով ասել է նա` փաստորեն հասկացնելով, որ բարձրաստիճան պաշտոնյաների սխալվելու կամ, ավելի ճիշտ, նրանց անձեռնհասության ռիսկի գինը նույնպես արտացոլված պետք է լինի աշխատանքի վարձատրության թվերում: Իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանն էլ խնդրում է բացատրել, թե բարձրաստիճան պաշտոնյաների գործունեության մեջ որն է «չարքաշ աշխատանքը»` անձեռնմխելիությո՞ւնը, արտասահմանյան գործուղումնե՞րը, շքեղ աշխատասենյա՞կը, օգնական-սուրճ մատուցող ունենա՞լը, ծառայողական ավտոմեքենա՞ն, թիկնապա՞հը… Նախարարի առնչությամբ իրավապաշտպանի նկատառումը, թերեւս, տեղին է, բայց «միքայլական» պատգամավորների պարագայում, այնուամենայնիվ, կա մի «չարքաշ աշխատանք»` կոճակ սեղմելը:

Կատակը` կատակ, բայց այս իրավիճակը ջրի երես հանեց շատ կարեւոր մի բան: Պարզվեց, որ կոռուպցիան արմատախիլ անելու, ժողովրդից թալանածը վերադարձնելու եւ այդ ամենը Հայաստանի Հանրապետության «հպարտ» քաղաքացու բարօրությանը ծառայեցնելու խոստումներով պետության կառավարման ղեկին տիրացած «իմքայլական» իշխանությունը իրականում սեփական գրպանները լցնելով է զբաղված: Այլապես 30 տոկոս պաշտոնական աղքատություն ունեցող երկրում նախարարների եւ փոխնախարարների աշխատավարձերը գրեթե կրկնակի չէին բարձրացվի` դառնալով համապատասխանաբար 1 միլիոն 500 հազար դրամ եւ 1 միլիոն 60 հազար դրամ: Ընդ որում` գաղտնի հրամանով: Աշխատավարձերի անհավանական աճ է գրանցվել նաեւ ԱԺ ղեկավարության եւ պատգամավորների պարագայում: Նույնը նկատելի է պարգեւավճարների մասով, որոնք մի շարք դեպքերում բաշխվում են ամենամսյա պարբերականությամբ: Միայն այն փաստը, որ 2019-ին պատգամավորների եւ ԱԺ աշխատակազմի պարգեւավճարների չափը կազմել է 1 միլիարդ 417 միլիոն դրամ, ինքնին խոսուն է:

Էլ ավելի խոսուն է տիկին Լենա Նազարյանի աղմկահարույց հայտարարությունը: Այն, ի լուր ամենքի, հստակ ազդարարում է` «իմքայլականների» շարքերում զուր տեղը նվիրյալներ չփնտրեք:

 

Մեկնաբանեց Գեւորգ Լալայանը

 

Շաբաթվա մյուս կարեւոր իրադարձությունները` մի քանի տողով

Հայ Առաքելական Եկեղեցին ապրիլի 12-ին նշեց Հիսուս Քրիստոսի Սուրբ Հարության տոնը (Մեծ Զատիկը): Զատկի օրը որոշակի օրացույցային ամրագրում չունի, այն շարժական է: Յուրաքանչյուր տարի տոնի օրը փոխվում է։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին Զատիկը նշում է գարնանային գիշերահավասարին հաջորդող առաջին լիալուսնի կիրակի օրը: Զատկին նախորդում է Ավագ շաբաթը։

Այս տարի, սակայն, եկեղեցիներում տեղի ունեցած ծիսակատարություններն անցկացվեցին առցանց՝ առանց հավատացյալների մասնակցության՝ կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով: Առաջին անգամ Սուրբ Հարության տոնին մարդիկ չկարողացան մասնակցել բազմաթիվ երկրներում, այդ թվում եւ Հայաստանում:

Ապրիլի 14-ին Արցախում` արտակարգ իրավիճակի պայմաններում, անցկացվեց նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը: ԼՂՀ չորրորդ նախագահի պաշտոնին հավակնում էին երկրորդ փուլ անցած` Արցախի նախկին վարչապետ Արայիկ Հարությունյանը եւ գործող արտգործնախարար Մասիս Մայիլյանը, որն առաջին փուլից հետո հանդես էր եկել ընտրողներին ուղղված` երկրորդ փուլին չմասնակցելու հորդորով, եւ ինքը նույնպես չմասնակցեց քվեարկությանը:

Բայցեւայնպես` ընտրությունները տեղի ունեցան, եւ նախնական արդյունքներով Արայիկ Հարությունյանը` ստանալով ընտրողների ձայների 84,5 տոկոսը կամ 39.860 քվե, հաղթող ճանաչվեց Արցախի նախագահական ընտրություններում: Մասիս Մայիլյանի օգտին ձայն էր տվել 5.728 ընտրող (12.1 տոկոս): Արցախի ԿԸՀ նախագահ Սրբուհի Արզումանյանի հաղորդմամբ` ընտրություններին մասնակցել էր 47.165 ընտրող (ընտրողների 45 տոկոսը): Անվավեր քվեաթերթիկների թիվը 1.876 էր կամ 4 տոկոս:

Կառավարությունը ապրիլի 13-ի նիստում որոշեց կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու նպատակով եւս 30 օրով երկարաձգել մարտի 16-ին հայտարարված արտակարգ դրության ժամկետը՝ այն սահմանելով մինչեւ մայիսի 14-ը, ժամը 17:00-ն: Նախագծով ուժը կորցրած է ճանաչվել ԶԼՄ սահմանափակումներին վերաբերող գլուխը։ Նախագծի զեկուցող արդարադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանը վստահեցրեց, որ նախագիծն իրավաչափության հետ կապված որեւէ խնդիր չունի: Գործադիրը հաստատել է նաեւ կորոնավիրուսի տնտեսական հետեւանքների չեզոքացման հերթական միջոցառումը որոշ սպառողների փետրվար ամսվա գազի եւ հոսանքի վճարները փոխհատուցելու մասին:

Նույն օրը ԱԺ-ում մեկնարկած հատուկ նիստի օրակարգում, ի թիվս այլ հարցերի, ներառված էր նաեւ ՀՀ-ում արտակարգ դրության ժամկետը երկարաձգելու հարցը, որը ներկայացրել էր կառավարությունը:

Մայիսի 29 2020
Մայիսի 23 2020
Մայիսի 15 2020
Մայիսի 09 2020
Ապրիլի 25 2020
Ապրիլի 18 2020
Ապրիլի 11 2020

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոն

ՀՀ, Երևան 0033, Երզնկյան 75

Հեռ.՝

+374 10 528780 / 274818

Էլ. փոստ՝

info@acnis.am

Վեբկայք՝

www.acnis.am

Հոդվածագիրների տեսակետները կարող են չհամընկնել ՌԱՀՀԿ դիրքորոշումներին:

Արտատպման դեպքում հղումը «ACNIS ReView. Հայացք Երեւանից» օնլայն-հանդեսին պարտադիր է: