Երեքշաբթի, Նոյեմբերի 19, 2019

Ազատ ամբիոն

Բանտային հիվանդանոց. պարզաբանում պահանջող հարցեր

անգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղանգործուն աստղ
 

«Թավշյա հեղափոխությունից» եւ կոռուպցիայի ու պաշտոնեական հանցագործությունների դեմ իրական պայքար սկսելուց հետո հասարակությունն ականատես եղավ հետաքրքիր մի իրողության: Խոսքը այն ամբաստանյալների առողջության մասին է, որոնք կալանքի տակ սպասում են իրենց դատավարությանը՝ ըստ առաջադրված մեղադրանքների: Մեկ էլ հանկարծ պարզվում է, որ կալանավորվելուց անմիջապես հետո մեղադրյալների առողջությունը սկսում է կտրուկ վատանալ, եւ կալանքի տակ պահելը դառնում է նրանց կյանքի համար խիստ վտանգավոր: Առավել վառ օրինակներից կարելի է առանձնացնել երկուսը՝ կալանքից հետո միանգամից խախտված առողջությամբ գեներալ Մանվել Գրիգորյանի եւ 13 օր «Իզմիրլյան» մասնավոր բուժկենտրոնում պառկած Ռոբերտ Քոչարյանի օրինակները:

Մարդկանց առողջությունը` անկախ նրանց ազատության մեջ կամ կալանքում գտնվելու հանգամանքից, ամենաթանկն է, եւ յուրաքանչյուր պետության պարտականությունն է մարդուն ցույց տալ բժշկական օգնություն: Եթե մարդն ավտովթարի է ենթարկվել, տուժել է տարերային աղետի հետեւանքով կամ ինչ-ինչ պատճառով վատացել է, նրան անմիջապես ցույց է տրվում բժշկական օգնություն` անկախ նրանից՝ ունի՞ տուժողն արդյոք բուժապահովագրություն կամ բուժման համար գումար, թե՝ ոչ: Բժիշկը կամ հիվանդանոցը պարտավոր են անհետաձգելի կերպով բուժօգնություն ցույց տալ:

Մարդասիրական այդ կանոնները պահպանելու համար բոլորս հարկ ենք մուծում, որը պետությունն այնուհետեւ վերաբաշխում է այդ նպատակների համար: Մեր դեպքում հատուկ դեր է խաղում բանտային հիվանդանոցը, որտեղ բուժվում են կալանքի տակ գտնվող մարդիկ, որոնք հնարավորություն չունեն հաճախելու պոլիկլինիկա կամ հիվանդանոց: Բանտային հիվանդանոցն իրավունք ունի, եթե դա անհրաժեշտ է, խորհրդատվության համար մասնագետ հրավիրել քաղաքացիական հիվանդանոցից, կամ եթե բանտային հիվանդանոցի բժիշկները որոշում են, որ ի վիճակի չեն իրենց միջոցներով կամ մասնագետներով բուժել տվյալ հիվանդին, նրան բուժման են ուղարկում քաղաքացիական հիվանդանոց:

Օրինակ`Քոչարյանի պարագայում, տուժող կողմի ներկայացուցիչ Տիգրան Եգորյանի խոսքով, փաստաբանները եւ Քոչարյանի ընտանիքը խստագույն գաղտնիության մեջ են պահում, թե ինչ հիվանդություն ուներ երկրորդ նախագահը եւ ինչ վիրահատություն էր տարել: Բայց նրանք դրա իրավունքն ունեն` քանի որ դրանք հիվանդի անձնական կյանքի տվյալներ են: Սակայն, ինչպես հայտնել է Եգորյանը, հիվանդանոցի տնօրեն Արմեն Չարչյանի կողմից տրվել է տեղեկանք, համաձայն որի` հիվանդի վիճակը գնահատվել է այնպիսին, որ նա չի կարող ներկայանալ դատարան: Վիրահատությունից հետո նրան անհրաժեշտ է հետվերականգնողական ժամանակ, եւ հիվանդը պետք է հիվանդանոցում գտնվի: Ընդ որում` Եգորյանը չգիտի` այդ տեղեկանքը Չարչյանը տվել է որպես Քոչարյանի բուժող բժի՞շկ, թե՞ որպես հիվանդանոցի տնօրեն: «Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ պարոն Արմեն Չարչյանը այն բժիշկներից է, որոնք գտնվելով Արթուր Սարգսյանի (Հաց բերողի) վիճակը հետազոտող` յոթ հոգուց բաղկացած հանձնաժողովում, այնուամենայնիվ, առանց նրան հետազոտելու, որոշում էին կայացրել, որ վերջինս հանգիստ կարող է գտնվել բանտում: Եվ հիմա եթե Քոչարյանի վիճակն ավելի վատ է, քան Արթուր Սարգսյանինն էր, ուրեմն այստեղ, ինձ թվում է, Չարչյանը պետք է բացատրություն տա»,- ասել է տուժողի ներկայացուցիչը: Ինչպես հայտնի է բոլորին, Արթուր Սարգսյանն այդպես էլ, առանց բուժօգնություն ստանալու, մահացավ բանտախցում, թեպետ այն բանում, որ հաց էր տարել դրա կարիքն ունեցող մարդկանց համար, հանցակազմ ընդհանրապես չի եղել:

Այստեղ հանրությանը հետաքրքրող որոշ հարցեր են ծագում, որոնց պարզաբանումը ցանկալի կլիներ.

  1. Ո՞րն է կալանավորներին բուժօգնություն ցուցաբերելու գործում բանտային հիվանդանոցների դերը:
  2. Բժշկական ո՞ր մարմնի որոշման հիման վրա է դատարանը վճռում, որ հարկավոր է կալանավորին տեղավորել քաղաքացիական հիվանդանոցում:
  3. Մասնավոր հիվանդանոցներն ունե՞ն արդյոք հիվանդ կալանավորներին բուժման անհրաժեշտ գործողություններ ցուցաբերելու կամ վիրահատություններ անելու պետպատվեր: Ո՞վ է այդ դեպքում վճարում հիվանդի բուժման համար:

Եթե բանտային հիվանդանոցները, որոնք պարտավոր են ցուցաբերել որակյալ բուժօգնություն, իրենք են թելադրում, որ այդպիսի հիվանդները պետք է բուժվեն նույնիսկ ոչ թե պետական, այլ ամենաթանկարժեք մասնավոր հիվանդանոցներում կամ արտասահմանում` նշանակում է բանտային հիվանդանոցների եւ նրանց անձնակազմերի վիճակը ծայրաստիճան անբավարար է, եւ Արդարադատության նախարարությունը պետք է շուտափույթ լուծի մարդկանց առողջության համար չափազանց կարեւոր այդ հարցը: Այլապես նորից ստացվում է` ինչպես հին «բարի» ժամանակներում. օրենքի առջեւ բոլորը հավասար են, իսկ ոմանք` ավելի հավասար:

 

Կարապետ Կալենչյան

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոն

ՀՀ, Երևան 0033, Երզնկյան 75

Հեռ.՝

+374 10 528780 / 274818

Էլ. փոստ՝

info@acnis.am

Վեբկայք՝

www.acnis.am