Շաբաթվա անցուդարձը` մեկնաբանությամբ

Նախորդ շաբաթավերջին ԱԺ-ն Կառավարության նախաձեռնությամբ գումարեց արտահերթ նստաշրջան: Օրակարգում «Բնակչության սանիտարահամաճարակային անվտանգության մասին» օրենքում փոփոխություններն էին եւ կից ներկայացված օրինագծերի փաթեթը, որը հնարավորություն կտա չերկարաձգել արդեն մոտ 7 ամիս Հայաստանում ձգվող արտակարգ դրությունը եւ շարունակել իրականացնել կորոնավիրուսի դեմ հակահամաճարակային միջոցառումներ։ Կառավարությունը, մասնավորապես, առաջարկում էր անհրաժեշտության դեպքում կարանտին մտցնել եւ կիրառել սահմանափակումներ։

…Եվ այսպես` սեպտեմբերի 12-ից Հայաստանում գործելու է, ժողովրդի լեզվով ասած, «Կարանտինի օրենքը», որը կփոխարինի արտակարգ դրության ռեժիմին: Այսինքն` նոր կարգավորման անունը կփոխվի, բայց էությունը կմնա գրեթե նույնը: Կշարունակեն գործել բոլորիս հայտնի կանոններն ու սահմանափակումները` նոր կարգով ու ձեւով: Օրինագծով սահմանվում է, որ կարանտինը կտեւի վեց ամիս, անհրաժեշտության դեպքում կարող է երկարաձգվել եւս վեց ամսով: Սա մտահոգիչ տեղեկատվություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր զանազան հանգամանքների բերումով ուզում են շտապ մեկնել արտերկիր: Օրինակ` մտահոգիչ է արդեն երկար ժամանակ Ռուսաստան գնալ ցանկացողների համար, որոնք օրեր շարունակ Կառավարության եւ ԱԺ շենքերի մոտ բողոքի գուծողություններ էին անցկացնում` պետական ոչ մի ատյանից չստանալով իրենց հարցերի պատասխանը: Այժմ նրանց ավելի մեծ հուսահատություն է սպասվում: 

Խոշոր հաշվով` կարանտինային պայմանակարգը շատերին է հուսահատության վիճակի հասցրել: Եվ դա հասկանալի է` դիմակներ կրելու պարտադիր պահանջը պահպանվել է, կարգը խախտող քաղաքացիների նկատմամբ տուգանքների թիվը 11 նոր տեսակով ավելացել է, հավաքների սահմանափակումները նույն պայմաններով մնացել են եւ այլն: Երեւում է` 7-ամսյա արտակարգ դրության «բարվոք» պայմանները իշխանություններին դուր են եկել: Համենայն դեպս նրանց մի շարք գլխացավանքներից զերծ են պահել` հնարավորություն տալով անաղմուկ անցկացնել խնդրահարույց մի շարք օրակարգեր: Խոսքը նախեւառաջ հավաքների խստիվ արգելքի պայմաններում հանրաքվեն չեղարկելու, Սահմանադրության մեջ հակասահմանադրական եղանակով խայտառակ փոփոխություններ մտցնելու, ՍԴ-ում արհեստականորեն ճգնաժամ առաջացնելու, առանց հանրային քննարկման Լանզարոտեի կոնվենցիան վավերացնելու մասին է: Հիմա էլ հերթը Ստամբուլյան կոնվենցիայինն է: 

Ըստ էության, թե´ արտակարգ դրության եւ թե´ կարանտինի իրավական ռեժիմով պայմանավորված սահմանափակումներն ունեն ավելի շուտ քաղաքական, քան առողջապահական բաղադրիչ: Կամ այսպես ձեւակերպենք` տվյալ իրավական կարգավորումները կառավարության համար լավ հնարավորություն էին եւ են զուտ առողջապահական գործոնն օգտագործել քաղաքական խնդիրներ` այդ թվում նեղ անձնական նպատակներ իրագործելու համար: Այդ պատճառով կորոնավիրուսային իրավիճակը, նրա դեմ պայքարի միջոցառումները մեզանում մղվեցին երկրորդական պլան, եւ ամբողջ ուշադրությունը սեւեռվեց համավարակի քաղաքական ասպեկտին: Հետեւանքը եղավ այն, որ համավարակի դեմ պայքարի արդյունավետությունը գրեթե զրոյացվեց, եւ ունեցանք այն, ինչ ունենք` տարածաշրջանում մեկ միլիոն բնակչի հաշվով վարակվածության ու մահերի ամենաբարձր ցուցանիշները:

Այժմ դառնանք դիմակների խնդրին, որը, թերեւս, ամենաշատ քննարկվածներից ու քննադատվածներից է: Տեղեկատվական աղբյուրներից մարդիկ քաղում են տվյալներ, վարակաբան-մասնագետների կարծիքներ, ըստ որոնց` վարակի տարածվածության հարցում դիմակների օգտակար գործողության գործակիցը չնչին է եւ համարժեք չէ այն համառ պահանջին, որ ՀՀ-ում քարոզվում է, ընդ որում` վարչապետի մակարդակով: Թվում է` դժվար է պատկերացնել, թե ինչպես կարելի է դիմակը քաղաքականացնել: Բայց մեր իշխանություններն ի զորու են աներեւակայելին դարձնել հնարավոր: Չէ՞ որ նրանք «կախարդական փայտիկը» գտել են: Ինչեւէ: Կար ժամանակ, որ վարկանիշի անկման խնդիր ունեցող Նիկոլ Փաշինյանը փողոցում դիմակ էր բաժանում, անձամբ էր էկրաններից հանրայնացնում օրվա վարակվածության ու մահվան փոքրիշատե բարեհույս տվյալները` փոխանակ դա ոլորտի մասնագետներին թողնելու, ինչն ավելի տրամաբանական կլիներ: Բայց ոչ, ինչո՞ւ բաց թողնել քաղաքական շահաբաժին կորզելու այդպիսի հիանալի հնարավորությունը: 

Սակայն դիմակ կրելու անհրաժեշտության ոչ մի մասնագիտական հիմնավորում կամ ապացույց չբերվեց, եւ գործընթացը վերածվեց պարզ ձեււականության: «Հպարտ» քաղաքացին դիմակ կրում է բացառապես իր 10 հազար դրամը չկորցնելու համար, շատ դեպքերում` դիմակը ծնոտից կախ: Տուգանքների ահռելի քանակությունն ուղղակի ցնցակաթված է առաջացրել նույնքան ահռելի գործազրկության հասած հանրության մեջ: Մի փոքր խիղճ ունեցող ոստիկանն այնքան էլ հաճույքով չի տուգանում կարգազանց քաղաքացուն` չնայած իր աշխատանքի արդյունավետության չափանիշը տուգանքների թիվն է, ըստ որի պարգեւավճար է ստանում: Օրվա` «կրի´ր դիմակ, փրկիր կյանքեր» կարգախոսը որոշ սրամիտների վերաձեւակերպմամբ դարձել է` «մուծի´ր տուգանք, փրկիր բյուջեն»: 

Ահա այսպիսին էր կյանքը արտակարգ դրության սահմանափակումների ժամանակ, այսպիսին էլ կմնա կարանտինի պայմաններում: 

Մեկնաբանեց Գեւորգ Լալայանը

Շաբաթվա մյուս կարեւոր իրադարձությունների մասին` մի քանի տողով

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ` Աննա Հակոբյանի հետ սեպտեմբերի 7-ին այցելել է Տավուշի մարզի սահմանամերձ համայնքներ: Նիկոլ Փաշինյանը եւ տիկին Հակոբյանը նախ եղել են Չինարի գյուղում, որտեղ հանդիպել են տեղի բնակիչներին, լսել նրանց խնդիրներն ու պատասխանել տարբեր հարցերի` ընդգծելով սահմանապահ գյուղերի նկատմամբ առանձնահատուկ քաղաքականություն վարելու կարեւորությունը: Այնուհետեւ վարչապետն ու Աննա Հակոբյանն այցելել են Մովսես, Այգեպար, Ներքին Կարմիրաղբյուր համայնքներ, ծանոթացել կատարվող ճանապարհաշինության, հանրային տարբեր օբյեկտների, ինչպես նաեւ թշնամու հուլիսյան հրետակոծությունից վնասված բնակարանների վերանորոգման աշխատանքներին:

Նիկոլ Փաշինյանը տիկնոջ հետ եղել է նաեւ Բերդի ամրոցում, որտեղ իրականացվում են պեղումներ:

Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանն սեպտեմբերի 8-ին ընդունել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին երկրորդին: Հանդիպմանը քննարկվել են եկեղեցի-պետություն, եկեղեցի-կրթական համակարգ հարաբերությունների վերաբերող մի շարք հանրային հնչեղության հարցեր:

ԱԺ նախագահն ու Վեհափառը անդրադարձ են կատարել միջազգային կոնվենցիաներին եւ կրթական չափորոշիչներին վերաբերող հարցերի: Վեհափառը վերահաստատել է, որ Հայ Առաքելական եկեղեցին շարունակելու է ջանքերը հայրենիքի զորացման, պետության ամրացման ու ժողովրդի երջանիկ, խաղաղ, ապահով կյանքի կերտման համար:

Պարզվել են Երեւանի Էրեբունի համայնքի նախկին ղեկավար Մհեր Սեդրակյանի կողմից պաշտոնեական լիազորությունները չարաշահելու դեպքերի մի շարք հանգամանքներ: Այդ մասին Քննչական կոմիտեի սեպտեմբերի 8-ին տարածած հաղորդագրության մեջ մասնավորապես ասված է, որ 1999-2008 թվականներին Էրեբունի համայնքի ղեկավարի պաշտոնը զբաղեցրած Մհեր Սեդրակյանը` «պաշտոնեական դիրքը ծառայության շահերին հակառակ օգտագործելով, համայնքի ավագանու անդամների օժանդակությամբ, Էրեբունի համայնքի սեփականությունը հանդիսացող «Վարդավառ զբոսայգու» տարածքում գտնվող ընդհանուր 12035.5քմ հողատարածքը օտարել է որդուն եւ եղբորը, որի արդյունքում նշված հողատարածքը դուրս է եկել համայնքի սեփական ֆոնդից, ինչն էլ անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետեւանքներ»:

Սեդրակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: