Հինգշաբթի, Հունվարի 17, 2019

Շաբաթվա անցուդարձ

Նոյեմբերի 10-17

Շաբաթվա անցուդարձը՝ մեկնաբանությամբ

Ազգային ժողովը նոյեմբերի 13-ին մեկնարկել է հերթական քառօրյա նիստը, որի օրակարգում` ի թիվս մեկ տասնյակից ավելի օրենքներում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու մասին այլ հարցերի, ներառված էր նաեւ Հայաստանի 2019 թվականի պետական բյուջեի մասին օրենքի նախագիծը: Խորհրդարանում այն ներկայացրել է ֆինանսների նախարարի պաշտոնակատար Ատոմ Ջանջուղազյանը:

2019 թվականի բյուջեի քննարկմանը մասնակցել եւ ելույթով հանդես է եկել ՀՀ վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանը: «Սա համարում եմ իներցիոն բյուջե, քանի որ հիմնված է այնպիսի պարամետրերի վրա, որոնք ստացել ենք որպես ժառանգություն»,- մասնավորապես ասել է Փաշինյանը, որի ելույթին հակիրճ կանդրադառնանք մեկնաբանության մեջ:

...Նախ՝ բերենք ընդհանուր պատկերը բնութագրող մի քանի տվյալներ: Այսպես՝ 2019 թվականի պետական բյուջեի ծախսերը կկազմեն 1 տրիլիոն 614 մլրդ դրամ, իսկ եկամուտները՝ 1 տրիլիոն 462.4 մլրդ դրամ, դեֆիցիտը՝ 151.6 մլրդ դրամ։ Դեֆիցիտի մեծ մասը՝ 98.56 մլրդ դրամը, ֆինանսավորվելու է արտաքին պարտքի, 53 մլրդ դրամը՝ ներքին պարտքի հաշվին։ Եկամուտների մեծ մասը՝ 1 տրիլիոն 396.9 մլրդ դրամը, ապահովվելու է հարկային մուտքերի հաշվին։ Ինչ վերաբերում է տնտեսական աճի ցուցանիշին, ապա եկող տարվա համար այն սահմանված է 4,9 տոկոս: Եվ այսպես՝  2018թ. հաստատված թվերի համեմատությամբ բյուջե-2019-ը բավական տեսանելի աճ ունի: Եկամուտների գծով այն կազմում է 154 մլրդ դրամ կամ մոտավորապես 12%, իսկ ծախսերի գծով՝ 148.8 մլրդ դրամ կամ 10%։

Ոլորտի մասնագետների հավաստիացումներով՝ երկրի գլխավոր ֆինանսական փաստաթուղթը մշակվել է՝ հաշվի առնելով մի քանի նոր հանգամանքներ: Առաջին՝ պետք է իրականացվի պարտքը կայունացելու միտում ունեցող հարկաբյուջետային քաղաքականություն, որի տրամաբանությունը հետեւյալն է՝ «պարտք վերցնել միայն կապիտալ ծախսերի համար, պարտք չվերցնել ընթացիկ ծախսերը ֆինանսավորելու համար»: Հաջորդ առանձնահատկությունը՝ 2019 թվականից պետական բյուջեն պետք է օրենքում ներկայացված լինի ծրագրային ձեւաչափով: Սա նշանակում է, որ բյուջեի շրջանակում օգտագործվող ֆինանսական միջոցները, ըստ էության, մղվում են երկրորդային պլան եւ կարեւորվում են արդյունքային ցուցանիշները: Ավելի պարզ ասած՝ առաջին պլան են մղվում այն միջոցառումները, որոնք նախատեսվում են իրականացնել վերջնական արդյունքներին հասնելու համար: Երրորդ՝ ծախսերի կառուցվածքի մեջ հիմնական տեսակարար կշիռը բաժին է ընկնում սոցիալական, մշակութային բնագավառի ծախսերին՝ շուրջ 44 տոկոս: ՀՀ առաջին փոխվարչապետի պաշտոնակատար Արարատ Միրզոյանի խոսքով՝ աշխատանքներ են տարվելու նաեւ պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության բարձրացման ուղղությամբ, որոնք, ըստ նրա, հանգեցնելու են ծախսային արդյունավետության:

Անդրադառնալով Նիկոլ Փաշինյանի ելույթին, նախեւառաջ բերենք նրա այն գնահատականը, թե շնորհիվ բյուջետային քաղաքականության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունների, մեր բյուջետային եւ տնտեսական քաղաքականությունը կարելի է անվանել աշխատանքի խրախուսման քաղաքականություն: «Մեր քաղաքական գործունեության ողջ ընթացքում՝ որպես հանրային փոփոխությունների կարեւոր պայման, մենք համարում ենք անհատական ջանքը: Երկրում չեն կարող տեղի ունենալ դրական փոփոխություններ, եթե դրա հիմքում ընկած չէ անհատական ջանքը»,- նշել է վարչապետի պաշտոնակատարը՝ ընդգծելով յուրաքանչյուրի համար տնտեսական գործունեությամբ զբաղվելու իրական հնարավորության ստեղծման հրամայականը:

Այսուհանդերձ՝ պետք է նկատել, որ այս բյուջեից հանրության ակնկալիքներն այլ էին, քան Փաշինյանի բնորոշած «իներցիոն»-ը: Մարդիկ իրական աճ էին սպասում՝ մտածելով, որ ստվերի դեմ այժմ տարվող պայքարի արդյունքում հարկման բազան կտրուկ կմեծանա ու կբերի եկամուտների աճի: Բայց նման բան տեղի չունեցավ, եւ ժողովրդի սոցիալական խնդիրների՝ աշխատավարձերի, կենսաթոշակների ու նպաստների բարձրացման հույսերն ի դերեւ ելան: Առանց այդ էլ սոցցանցերում մեծ աղմուկ էր հանել Նիկոլ Փաշինյանի՝ ժողովրդին ուղղված կշտամբանքը, թե վերջինս չի ուզում աշխատել, նախընտրում է ապրել պետության նպաստների հաշվին: Մարդիկ էլ, իրենց հերթին, աշխատատեղեր էին պահանջում նոր իշխանությունից:

Թերեւս՝ իշխանափոխությունից հետո սա կառավարություն-հասարակություն փոխադարձ դժգոհությունների առաջին բացահայտ արտացոլանքն էր: Տա Աստված՝ վերջինը լինի:

Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել 11 քաղաքական ուժ. այս մասին նոյեմբերի 14-ին լրագրողների հետ զրույցում նշել է Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի (ԿԸՀ) քարտուղար Արմեն Սմբատյանը: Նա միաժամանակ տեղեկացրել է, որ ԿԸՀ-ն պատրաստ է դեկտեմբերի 9-ին կայանալիք արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների` պատշաճ մակարդակով անցկացմանը: Քարոզարշավը կմեկնարկի նոյեմբերի 26-ին եւ կտեւի մինչեւ դեկտեմբերի 7-ը ներառյալ:

…Եվ այսպես` ընտրություններին մասնակցելու համար առաջադրման հայտեր են ներկայացրել «Իմ քայլը» դաշինքը (ցուցակում ընդգրկված է 183 թեկնածու), «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը (175 թեկնածու), ՀՀԿ-ն (125 թեկնածու), ՀՅԴ-ն (152 թեկնածու), «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը, «Մենք» դաշինքը, «Ազգային առաջընթաց» կուսակցությունը, «Քրիստոնյա-ժողովրդական վերածնունդ» կուսակցությունը, «Սասնա ծռեր» կուսակցությունը, «Օրինաց երկիր»-ը եւ «Քաղաքացու որոշում» սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը: Գործող իշխանության «Իմ քայլը» դաշինքում միավորված են «Քաղաքացիական պայմանագիր» եւ «Առաքելություն», իսկ «Մենք» դաշինքում` «Հանրապետություն» եւ «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունները: Ընտրություններին մասնակցող քաղաքական ուժերից 4-ը նորաստեղծ են`«Սասնա ծռեր», «Քաղաքացու որոշում», «Ազգային առաջընթաց» եւ «Քրիստոնյա-ժողովրդական վերածնունդ» կուսակցությունները:

Համընդհանուր կարծիքով`ընտրությունների ֆավորիտը Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած «Իմ քայլը» դաշինքն է: «Քաղաքացիական պայմանագրի» մամլո խոսնակ Վահան Կոստանյանն իրենց ցուցակը բնութագրում է հեղափոխական: Կասկածից վեր է, որ «Իմ քայլը»  դաշինքը հաղթելու մեծ ներուժ ունի, որովհետեւ հասկանալի պատճառով վայելում է ժողովրդի ճնշող մեծամասնության վստահությունը: Բայց ՔՊ-ի նախընտրական ցուցակը իրականում, կարծես թե, այնքան էլ «հեղափոխական»  չէ: Մամուլի որոշ հաղորդումների համաձայն` նրանում հայտնվել են նախկին հանրապետականներ կամ այդ կուսակցության երբեմնի համակիրներ ու այսպես կոչված` «տասովշչիկներ»: «Հրապարակ»-ի տեղեկացմամբ` ՔՊ-ի ցուցակում նախկին ՀՀԿ-ականներից ընդգրկվել են Սյունիքի մարզից գործարար Տիգրան Կարապետյանը, Արարատի մարզից` Ստեփան Հովհաննիսյանը եւ էլի ուրիշներ: Ավելին` խոսվում է այն մասին, որ ՔՊ-ի նախընտրական գործընթացների գլխին կանգնած է ոչ այլ ոք, քան առաջին փոխվարչապետի պաշտոնակատար Արարատ Միրզոյանը, ով տեղերում իրականացնում է ՔՊ-ի ռեյտինգայինների «տասովկաները»: Սրանք բավական հեղինակավոր պարբերականից վերցված տվյալներ են, որոնց շատ կուզենայինք չհավատալ:

Հաղթելու իրենց հույսը ԲՀԿ-ն եւ ՀՀԿ-ն կապում են հին համակարգից  «ժառանգություն» մնացած գյուղապետերի հետ: Մտածում են, որ վերջիններիս կվճարեն որոշակի գումար, եւ նրանք իրենց համար ձայներ կապահովեն` համագյուղացիներին ուղղորդելով դեպի այս կամ այն կուսակցությունը: Թե որքան կենսունակ է այս տարբերակը` դժվար է ասել, բայց որ ներկա իրավիճակում խիստ ռիսկային է` ոչ մի կասկած չի հարուցում: Իհարկե` 11 քաղաքական ուժերից խորհրդարան անցնելու ոմանց հնարավորությունը լիովին իրատեսական է, մյուսներինը` անհավանական կամ քիչ հավանական: Ամեն ինչ ցույց կտա դեկտեմբերի 9-ի քվեարկությունը, որը, անտարակույս, լինելու է ազատ, արդար եւ թափանցիկ, ինչի մասին երազել ենք տասնամյակներ շարունակ: Ուրեմն ապավինենք Նիկոլ Փաշինյանի այն հավաստիացմանը, թե` «Երրորդ Հանրապետության պատմության մեջ ունենալու ենք լավագույն ընտրությունները»:

 

Մեկնաբանեց Գեւորգ Լալայանը

 

Միջազգային մամուլ

Իսրայելի պաշտպանության նախարարը հրաժարական է տվել

The Washington Post-ը հայտնում է, որ Իսրայելի պաշտպանության նախարար Ավիգդոր Լիբերմանը հրաժարական է տվել «Համաս»-ի հետ հրադադարի ռեժիմի պահպանման հետեւանքով 2014-ից այս կողմ Գազայի հատվածում ամենավատ բախումներից հետո: Նրա հրաժարականը վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի կառավարությանը կարող է հասցնել փլուզման եզրին եւ ստիպել արտահերթ ընտրություններ անցկացնել: Լիբերմանի «Յիզրայել Բեյտենուի» կուսակցությունը` կառավարող կոալիցիայից դուրս գալով, Իսրայելի խորհրդարանում Նեթանյահուի մեծամասնությանը հարվածի տակ է դնում: Լիբերմանը կոչ է արել հնարավորինս արագ անցկացնել ընտրությունները:

Աջակողմյան կուսակցության մեկ այլ առաջնորդ` Նաֆթալի Բեննետը եւս կոչ է արել ավելի ուժեղ պատասխանել Գազայի անկարգություններին: Նեթանյահուի հետ լարված հարաբերություններ ունեցող Բեննետը պահանջում է իրեն տալ պաշտպանության նախարարի պաշտոնը, այլապես սպառնում է, որ իր կուսակցությունը նույնպես դուրս կգա կոալիցիայից: «Վերլուծաբաններն ավելի հավանական են համարում, որ Նեթանյահուն արտահերթ ընտրություններ կանցկացնի, քան կընդառաջի Բեննետի պահանջին»,- գրում է The Washington Times-ը:

The Times of Israel-ի հաղորդմամբ` Ավիգդոր Լիբերմանը լրագրողներին ասել է. «Տեղի ունեցած հրադադարը՝ «Համաս»-ի հետ գործարքով մեկտեղ, ահաբեկչության առջեւ կապիտուլյացիա է: Դա այլ բացատրություն չունի»:

The Times of Israel պարբերականը գրում է, որ Նեթանյահուն պաշտպանում է Գազայում ահաբեկչական խմբի հետ զինադադարի ընդունումը: «Մեր թշնամիները աղաչում էին հրադադարի ռեժիմ կնքել եւ շատ լավ գիտեն, թե ինչու»,- ասել է նա:

Հայտնի է նաեւ, որ Իսրայելի կառավարությունը Քաթարից Գազայի հատված 15 միլիոն դոլար է փոխանցել՝ «Համաս»-ի ղեկավարած կառավարության քաղաքացիական ծառայողների աշխատավարձերը վճարելու համար՝ Գազայի հատվածում վատթարացող տնտեսական ճգնաժամը մեղմելու նպատակով: Նեթանյահուն նշել է, որ նպատակն էր պահպանել Իսրայելի անվտանգությունը`խոչընդոտելով «Համաս»-ի կողմից «պատանդ վերցված» 2 միլիոն քաղաքացիների համար հումանիտար իրավիճակի փլուզմանը: Մինչդեռ Լիբերմանը նշում է, որ փողի փոխանցումը նրա համար «շրջադարձային կետ» էր: «Ամեն ոք, ով պնդում է, թե փողը կառավարելի է լինելու Գազայի հատվածում, մեղմ ասած՝ սխալ է»,- ասել է նա` հավելելով. «Փողը, առաջին հերթին, գնաց ահաբեկիչների ընտանիքներին»:

Գործարքը քննադատություն է առաջացրել ինչպես Նեթանյահուի կառավարության ներսում, այնպես էլ Գազայի հատվածում բնակվող իսրայելցիների շրջանում, ովքեր ցանկանում են հետագա քայլեր ձեռնարկել անկլավը կառավարող «Համաս» ահաբեկչական խմբի դեմ:

 

Պատրաստեց Մարինա Մուրադյանը

Դեկտեմբերի 29 2018
Դեկտեմբերի 21 2018
Դեկտեմբերի 14 2018
Դեկտեմբերի 07 2018
Նոյեմբերի 23 2018
Նոյեմբերի 16 2018
Նոյեմբերի 10 2018

Ռազմավարական եւ ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոն

ՀՀ, Երևան 0033, Երզնկյան 75

Հեռ.՝

+374 10 528780 / 274818

Էլ. փոստ՝

info@acnis.am

Վեբկայք՝

www.acnis.am