Ռադկա Դենեմարկովա, «Փողեր Հիտլերից», վեպ, թարգմանությունը՝ Մարիամ Մանսուրյանի, էջերի թիվը՝ 224, «Էջ» հրատարակչություն, 2025թ.:

Չեխ հեղինակի սույն ստեղծագործությունը խորապես ազդեցիկ պատմություն է՝ անցյալի մեղքերի եւ արդարության որոնման մասին։ Գլխավոր հերոսուհին՝ Գիտա Լաուներովան, հրեա է, ով վերադառնում է Չեխոսլովակիա՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Սակայն նրա վերադարձը խաղաղ չէ. նա վերապրել է նացիստական ճամբարը, բայց հայրենի գյուղում նրան այլեւս ոչ ոք չի ընդունում։

Գիտայի պայքարը դառնում է ոչ միայն անձնական պատմություն, այլեւ հարց՝ արդյո՞ք հնարավոր է հաշտվել մի անցյալի հետ, որը դեռ կենդանի է մարդկանց մեջ։ Հեղինակը հյուսում է վեպ, որտեղ անցյալը եւ ներկան բախվում են՝ բացահայտելով պատերազմից հետո եվրոպական հասարակությունների բարոյական ճգնաժամը։ Նրա լեզուն գրական է, սուր եւ բանաստեղծական, ստիպում է ընթերցողին վերապրել հերոսուհու ցավն ու տոկունությունը։

Վեպը հրատարակվել է 2006-ին եւ նույն տարում ստացել է Magnesia Litera Award for Prose՝ Չեխիայի ամենահեղինակավոր գրական մրցանակը։ Թարգմանվել է ավելի քան 20 լեզուներով եւ համարվում է Կենտրոնական Եվրոպայի ժամանակակից արձակի կարեւորագույն գործերից։ Գիրքը քննադատում է ոչ միայն նացիստական անցյալը, այլեւ հետպատերազմյան եվրոպական լռությունը՝ հիշողությունը մոռացության տալու վտանգը։

«Փողեր Հիտլերից»-ը համարվում է ֆեմինիստական եւ հումանիստական գրականության խորը նմուշ։